Wie over posttraumatische groei (PTG) leest, stuit snel op de psychologische domeinen van positieve verandering. Eén daarvan is: het verdiepen van relaties. Het klinkt prachtig. Je overleeft een diep trauma en je vriendschappen transformeren als vanzelf in betekenisvolle verbindingen.
De realiteit van PTG is vaak rauwer. Het is geen toxic positivity. Deze transformatie heeft een schaduwzijde die nog te weinig wordt besproken: het vastlopen van bestaande relaties en de leegte die daarna ontstaat. Als ervaringsdeskundige – ik kreeg zelf driemaal de diagnose acute myeloïde leukemie (AML) – weet ik hoe ingrijpend dit proces is. Wanneer je door trauma ingrijpend wordt veranderd, veranderd je hele pasvorm. Sommige vriendschappen passen simpelweg niet meer.
De sluipmoordenaar: de ambivalente vriendschap.
Tijdens een herstelproces vallen vaak de schellen van je ogen bij een specifiek type relatie: de ambivalente vriendschap. Dit is een contact waarin positieve en negatieve gevoelens constant door elkaar lopen. Het ene moment is het gezellig, het volgende moment incasseer je een subtiele, passief-agressieve sneer. Of je wordt aan de telefoon hard aangepakt onder het mom van ‘eerlijkheid’. Je loopt constant op je tenen: welke versie krijg ik vandaag?
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat juist deze onvoorspelbaarheid funest is. Het menselijk zenuwstelsel kan beter omgaan met een openlijke vijand dan met een ambivalente vriend. Omdat je nooit weet wanneer de volgende sneer komt, staat je stresssysteem constant ‘aan’. Het vreet de kostbare energie op die je hard nodig hebt voor je eigen groei.
Als de bom barst.
Vóór je trauma tolereerde je dit gedrag waarschijnlijk. Je lachte een sneer weg en plooide mee om de lieve vrede te bewaren. Je was nog als een zacht blokje klei: zacht en kneedbaar.
Maar oog in oog staan met de dood of een diep levens-trauma filtert je prioriteiten direct loepzuiver. Tijd wordt simpelweg te kostbaar voor dit soort vriendschappen.
Door je groei gaan die subtiele sneren je ineens pijnlijk helder opvallen. Je pikt ze niet meer en stelt duidelijker je grens. En dán barst de bom. De ander kan simpelweg niet dealen met jouw persoonlijke kracht en je duidelijke grenzen. De vriendschap schuurt, blokkeert en knapt uiteindelijk.
Ruimte voor jouw kunstwerk
Het verbreken van dit soort vriendschappen luidt een onvermijdelijke opruimfase in. Je wordt meer op jezelf aangewezen. Dit hoeft geen intense eenzaamheid te zijn, maar het brengt wel een duidelijke leegte met zich mee. Een nieuwe ruimte waarin de ruis is verdwenen.
Als je dit herkent, weet dan dit: het ligt niet aan jou. Jouw groei houdt de ander een spiegel voor die ze niet willen zien. Kiezen voor jezelf, de bezem door je sociale kring halen en breken met ambivalentie is pure noodzaak. Het is de ultieme bescherming en het creëren van de rust die nodig is voor het kunstwerk dat jij na je trauma aan het boetseren bent.
Merk je dat je vriendschappen veranderen of dat het begint te wringen na een ingrijpende gebeurtenis? In mijn praktijk begeleid ik mensen die midden in dit rauwe proces van posttraumatische groei staan. Je hoeft je nieuwe ruimte niet alleen in te richten. Neem gerust contact op voor een vrijblijvende kennismaking. In mijn volgende blog duiken we in een andere fascinerende dynamiek: de helper-goeroe paradox.
